Νεύτων: Η Δύναμη του Θεού | Newton: The Force of God (2016)

.

Ο ετοιμοθάνατος Σερ Ισαάκ Νεύτων αφηγείται τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής του στον πιστό του φίλο John Conduitt: το πολιτικό σκηνικό, η φυσική φιλοσοφία, η θρησκεία, οι εχθροί, οι απώλειες και οι νίκες που έθεσαν τα θεμέλια του μύθου ενός από τους πιο επιφανείς φυσικούς φιλοσόφους όλων των εποχών.

Το ντοκιμαντέρ «Νεύτων: Η Δύναμη του Θεού», παραγωγής Ιδρύματος Ευγενίδου, είναι το πρώτο ελληνικό δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ για τη ζωή και το έργο του Ισαάκ Νεύτωνα. Την σκηνοθεσία υπογράφει ο Πάνος Ανέστης.

Η 8η Μάρτη είναι η Παγκόσμια Μέρα της Γυναίκας!

 «bread and roses»

Στις 8 του Μάρτη το 1857 οι εργάτριες στα υφαντουργεία και στα ραφτάδικα της Νέας Υόρκης, κατεβαίνουν σε απεργία και διαδηλώσεις με σύνθημα: «Ψωμί και τριαντάφυλλα», («bread and roses»). Ζητούν δηλαδή ανθρώπινες συνθήκες δουλειάς και μείωση των ωρών εργασίας. Υπολογίζεται ότι οι γυναίκες εκείνη την εποχή δούλευαν στα εργοστάσια περίπου 16 ώρες τη μέρα, ενώ οι μισθοί τους ήταν σημαντικά μικρότεροι απ’ τους μισθούς των ανδρών. Έτσι στα αιτήματα των εργατριών της Νέας Υόρκης περιλαμβανόταν και η μείωση των ωρών εργασίας στις 10, αλλά και η εξίσωση των μισθών ανδρών και γυναικών. Όμως εκτός των άλλων διακρίσεων, οι εργάτριες είχαν να αντιμετωπίσουν και τη διάκριση που γινόταν ανάμεσα στους εργαζόμενους αγγλοσαξονικής καταγωγής και στους υπόλοιπους, υπέρ των πρώτων.

Η απεργία της 8ης του Μάρτη 1857 ήταν απ’ τις σημαντικότερες στιγμές του εργατικού κινήματος διεθνώς, αφού έβαζε στην πρώτη γραμμή τα ζητήματα κατά της εκμετάλλευσης, κατά των φυλετικών διακρίσεων, κατά της ανισοτιμίας ανδρών και γυναικών.

Αισθανόμενοι την απειλή μιας γενικευμένης εργατικής εξέγερσης, οι εργοστασιάρχες απαντούν με ομαδικές απολύσεις, για να τρομοκρατήσουν τις εργάτριες που πρωτοστατούσαν στην απεργία. Παρά την τρομοκρατία, οι διαδηλώσεις εκείνης της μέρας χαρακτηρίστηκαν από το μέγεθος και τη μαχητικότητά τους. Στους εργοδότες και στην κυβέρνηση δεν έμενε άλλος δρόμος από το να χρησιμοποιήσουν την αστυνομία. Οι αστυνομικές δυνάμεις ρίχνονται με μανία πάνω στις εργάτριες, οι διαδηλώσεις βάφτηκαν στο αίμα.

Ο James Oppenheim (1882–1932), αφιέρωσε το παρακάτω ποίημα στην απεργία των εργατριών:

Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός στην ομορφιά της μέρας

χιλιάδες σκοτεινές κουζίνες, χιλιάδες μαύρες φάμπρικες

γεμίζουν ξάφνου με του ήλιου τη λαμπράδα

γιατί ο κόσμος μας ακούει να τραγουδάμε

«Ψωμί και Τριαντάφυλλα, Ψωμί και Τριαντάφυλλα»

Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός είναι και για τους άνδρες ο αγώνας μας

γιατί είναι των γυναικών παιδιά και τους γεννάμε πάλι,

φτάνει πια ο παιδεμός σ’ όλη μας τη ζωή,

πεινάνε οι ψυχές και όχι το σώμα μόνο

«δώστε μας Ψωμί, δώστε μας Τριαντάφυλλα»

Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός αμέτρητες γυναίκες πεθαμένες

σμίγουν το θρήνο τους και λένε το παλιό τραγούδι του ψωμιού

οι σκλαβωμένες ψυχές τους γνώρισαν λίγη μόνον ομορφιά, τέχνη κι αγάπη.

Ναι, για το Ψωμί παλεύουμε και για τα Τριαντάφυλλα.

Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός φέρνουμε τις μεγάλες μέρες

το ξεσήκωμα των γυναικών είναι ξεσήκωμα όλης της ανθρωπότητας

όχι πια σκλάβοι και τεμπέληδες, δέκα που μοχθούν για έναν που ξαπλώνει

αλλά ένα δίκαιο μοίρασμα στ’ αγαθά της ζωής,

Μεγάλες απεργίες έγιναν στη Νέα Υόρκη και το 1910. 20.000 εργάτριες απέργησαν για 13 εβδομάδες! Το 1912, έγινε μια μεγάλη πορεία 23.000 γυναικών που διεκδικούσαν ίσο μεροκάματο, 10 ώρες δουλειάς, δικαίωμα ψήφου αλλά και την κατάργηση της παιδικής εργασίας.

Από το 19ο αιώνα, σε Ευρώπη και Αμερική, η εργασία αγοριών και κοριτσιών σε εργοστάσια και ορυχεία ήταν σύνηθες φαινόμενο. Τα παιδιά, πρόσφεραν την εργασία τους σχεδόν τζάμπα!

Μαρτυρίες

Πηγαίνω στο ορυχείο γύρω στις 4 η ώρα, μερικές φορές κατά τις 3.30 το πρωί και φεύγω στις 5.30 το απόγευμα. Όταν έχει φως τραγουδάω, ποτέ όμως μέσα στο σκοτάδι. Τότε δεν τολμώ να τραγουδήσω. Δεν αγαπώ τις γαλαρίες… Πόσο θα ’θελα, αντί για τις γαλαρίες, να πήγαινα στο σχολείο…

Σάρα Γκούντερ, 8 ετών

Κατεβαίνω στη γαλαρία στις 7 το πρωί και βγαίνω κατά τις 6 το απόγευμα, μερικές φορές κατά τις 7. Δουλεύω πάντα χωρίς κάλτσες, χωρίς παπούτσια, χωρίς φόρμα. Μόνο το μισοφόρι μου φοράω. Δουλεύω μαζί με τους άντρες. Εκείνοι είναι ολόγυμνοι. Στην αρχή φοβόμουνα πολύ και δεν μου άρεσε αυτό. Τώρα συνήθισα και δεν με νοιάζει. Μου φέρονται όμως καλά. Δεν ξέρω ούτε να διαβάζω ούτε να γράφω.

Μαίρη Μπάρετ, 14 ετών

«Ω, δεν είναι κρίμα ένα όμορφο κορίτσι σαν εμένα να πρέπει να το στέλνουν

στο εργοστάσιο με μισθούς της πείνας και στο τέλος να πεθάνει;…»

*(τραγούδι βαμβακεργατριών σε γυναικεία απεργία το 1836)

Το 1910 η αγωνίστρια του εργατικού κινήματος Κλάρα Τσέτκιν πρότεινε στην Β΄ διεθνή  Συνδιάσκεψη σοσιαλιστριών γυναικών στην Κοπεγχάγη να τιμηθούν οι ιστορικές διαδηλώσεις των αμερικανίδων εργατριών και να αφιερωθεί η 8η Μάρτη στις εργαζόμενες γυναίκες όλου του κόσμου και στον αγώνα τους!

Αλλά και στην Ελλάδα στις 13 Απριλίου του 1892 έγινε η πρώτη απεργία εργατριών στην υφαντουργία των Αδελφών Ρετσίνα, στον Πειραιά, όταν μειώθηκε το ισχνό μεροκάματό τους την ίδια στιγμή που τ’ αφεντικά αποκτούσαν το πέμπτο εργοστάσιό τους!

Τα επόμενα χρόνια, οι κινητοποιήσεις των Ελληνίδων εργατριών συνεχίστηκαν, δίνοντας και θύματα στον αγώνα κατά της εκμετάλλευσης από τους εργοδότες, όπως έγινε με τις καπνεργάτριες το 1924, το 1926, το 1927, το 1936…, φτάνοντας μέχρι τις μέρες μας στις καθαρίστριες του Υπουργείου Οικονομικών.

Το 1977 ο ΟΗΕ καλεί κάθε χώρα να αφιερώνει αυτή την ημέρα στα δικαιώματα των γυναικών.

«Ημέρες Μπρεχτ στην Αθήνα»

Στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Ημέρες Μπρεχτ στην Αθήνα» και με το σύνθημα «Των Λαών η Ανεξήγητη Υπομονή» έρχεται από το Βερολίνο η πρωτότυπη μουσικό-θεατρική παράσταση που συνενώνει τις «Συνομιλίες Φυγάδων» και το «Αλφαβητάρι Πολέμου» σε κείμενο-ποίηση Bertolt Brecht και μελοποίηση Hanns Eisler, με ζωντανή μουσική, σε σκηνοθεσία Andreas R. Bartsch.

Με αφορμή λοιπόν το φεστιβάλ «Ημέρες Μπρεχτ στην Αθήνα», οργανώθηκε σήμερα ένα εξαιρετικού ενδιαφέροντος καλλιτεχνικό εργαστήρι, (Workshop), όπου οι καταξιωμένοι καλλιτέχνες Andreas R. Bartsch Σκηνοθέτης-Εικαστικός και ο Jörg Mischke Μουσικός Διευθυντής και Πιανίστας, από την περιβόητη Volksbühne του Βερολίνου, μίλησαν και επεξεργάστηκαν με τους συμμετέχοντες θεωρητικά και πρακτικά το καλλιτεχνικό πρόσωπο της κοινωνικής δράσης.

Αντιπροσωπεία της πολιτιστικής μας ομάδας του σχολείου μας είχε την τιμή να προσκληθεί και να συμμετέχει στο Workshop. Είμαι περήφανη για τους μαθητές μου, που επί έξι ώρες παρακολούθησαν και συμμετείχαν στα δρώμενα αδιαμαρτύρητα και με έκδηλο ενδιαφέρον, αποσπώντας τα εύσημα από θεατές και διοργανωτές.

Οι φωτογραφίες μας από την χριστουγεννιάτικη 

διαθεματική εκδήλωση

οι μαθητές/τριες μας έπαιξαν, τραγούδησαν και απήγγειλαν 

στα Γερμανικά και στα Αγγλικά

Φωτογραφίες από την παράσταση - αφιέρωμα 

στην εξέγερση του Πολυτεχνείου

"Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών"

Φωτογραφίες από την θεατρική παράσταση:

''Άννα μη κλαις" 

για το ολοκαύτωμα 
&
την συμβολή των Ηλιουπολιτών στην Εθνική Αντίσταση

Τόμας Έλιοτ

Aπόσπασμα από το “Little Gidding”

Στην αβέβαιη ώρα πριν την αυγὴ

Κοντὰ στο τέλος της ατέρμονης νύχτας

Στο επανερχόμενο τέλος του ατέλειωτου

Αφού το σκοτεινό περιστέρι με την τρεμάμενη γλώσσα [3]

Διάβηκε κάτω απ’ τον ορίζοντα του γυρισμού του

Ενώ τα νεκρὰ φύλλα κροτάλιζαν ακόμη σαν τενεκὲς

Πάνω στην άσφαλτο όπου ήχος άλλος δεν υπήρχε

Ανάμεσα σε τρεις περιοχὲς απ’ όπου υψωνόταν ο καπνὸς

Συνάντησα κάποιον να περπατά, σαν να χασομερά

 και συνάμα να βιάζεται

Λες κι ο αέρας τον παράσερνε προς εμένα σαν τα φύλλα τα μεταλλικὰ

Που δεν αντιστέκονται στον αυγινὸ άνεμο της πόλης.

Και καθὼς προσήλωσα το βλέμμα στο σκυμμένο πρόσωπό του

Μ’ εκείνη την ερευνητικὴ ματιὰ που προκαλούμε

τον ξένο που πρωτοσυναντάμε στο λυκόφως που εξασθενεί

Έπιασα την ξαφνικὴ ματιὰ κάποιου πεθαμένου δασκάλου

Που τον είχα γνωρίσει, ξεχάσει, μισοθυμηθεί

ενὸς μαζὶ και πολλών·

Στα καστανὰ αργασμένα χαρακτηριστικὰ

Τα μάτια ενὸς γνώριμου σύνθετου φαντάσματος

Οικείου μαζὶ και απροσδιόριστου.

Έτσι ανέλαβα διπλὸ ρόλο, και φώναξα

Και άκουσα ενὸς άλλου τη φωνὴ να κράζει: «Τί! εσὺ εδώ;»

Αν και δεν ήμασταν. Ήμουν ακόμη ο ίδιος,

Γνωρίζοντας πως είμαι εγὼ κι ωστόσο όντας κάποιος άλλος –

Κι εκείνος ένα πρόσωπο που ακόμα σχηματιζόταν· όμως οι λέξεις αρκούσαν

Να επιβάλουν την αναγνώριση που προηγήθηκε.

Κι έτσι, υπακούοντας στον κοινὸ άνεμο,

Πολὺ ξένοι μεταξύ μας για παρεξηγήσεις,

Ομονοώντας σ’ αυτὴ την τομὴ του χρόνου

Της αντάμωσης στο πουθενά, χωρὶς πριν και μετά,

Στο πεζοδρόμιο βαδίζαμε, νεκρὴ περίπολος.

Είπα: «Η απορία που αισθάνομαι είναι ήρεμη,

Όμως η ηρεμία μου είναι αιτία απορίας. Λοιπὸν μίλα:

Μπορεί να μην κατανοώ, να μη θυμάμαι».

Κι εκείνος: «Δεν έχω διάθεση να επαναλάβω

Τις σκέψεις και τη θεωρία μου που έχεις ξεχάσει.

Τούτα τα πράγματα έχουν εκπληρώσει το σκοπό τους: άφησέ τα.

Έτσι και με τα δικά σου, και παρακάλεσε να συγχωρεθούν

Απὸ τους άλλους, όπως κι εγὼ σε παρακαλώ να συγχωρήσεις

Και τα καλὰ και τα κακά. Ο καρπὸς της περασμένης εποχής φαγώθηκε

Και το χορτάτο κτήνος θα κλωτσήσει το άδειο μαστέλο.

Γιατὶ τα λόγια της περσινής χρονιάς ανήκουν στη γλώσσα του περσινού χρόνου

Και τα λόγια του επόμενου περιμένουν μιαν άλλη φωνή.

Όμως, καθὼς το πέρασμα τώρα δεν παρουσιάζει εμπόδιο

Στο πνεύμα το ακατεύναστο και περιπλανώμενο

Ανάμεσα σε δύο κόσμους που ο ένας ίδιος γίνεται με τον άλλον,

Βρίσκω λέξεις που δεν σκέφτηκα ποτὲ να πω

Σε δρόμους που δεν σκέφτηκα ποτὲ πως θα επισκεφτώ ξανὰ

Όταν άφησα το σώμα μου σε μια μακρινὴ ακτή.

Αφού η έγνοια μας ήταν ο λόγος, και ο λόγος μας ώθησε

Να αποκαθάρουμε τη διάλεκτο της φυλής

Και να παρακινήσουμε το νου στην ύστερη σκέψη και στην πρόγνωση

Άφησε να σου φανερώσω τα δώρα τα φυλαγμένα

για τα γηρατειὰ

Να στεφανώσω την προσπάθεια της ζωής σου.

Πρώτο, η κρύα τριβὴ της αίσθησης που ξεψυχά

Χωρὶς γοητεία, υπόσχεση καμιὰ δεν δίνει

Μόνο την πικρὴ ανοστιὰ του καρπού της σκιάς

Καθὼς σώμα και ψυχὴ αρχίζουν να χωρίζουν.

Δεύτερο, την συνειδητὴ ανημπόρια της οργής

Για την ανθρώπινη αφροσύνη και το κομμάτιασμα

Του γέλιου γι’ αυτὸ που παύει πια να διασκεδάζει.

Και τέλος, τον σπαρακτικὸ πόνο της αναπαράστασης

Όλων όσων έκανες και υπήρξες· η αισχύνη

Των κινήτρων που αποκαλύφτηκαν αργά, και η συναίσθηση

Πραγμάτων που κακώς έγιναν και για να βλάψουν άλλους

Κι εσὺ κάποτε τα εξέλαβες σαν άσκηση αρετής.

Τότε η επιδοκιμασία των ανόητων πληγώνει, και η τιμὴ σπιλώνει.

Απὸ σφάλμα σε σφάλμα το εξοργισμένο πνεύμα

Προχωρά, εκτὸς αν αποκατασταθεί απ’ εκείνη την καθαρτήρια φωτιὰ

Όπου πρέπει να κινείσαι με μέτρο, σαν χορευτής».

Η μέρα χάραζε. Στο δρόμο τον κατεστραμμένο

Με άφησε, σαν να με αποχαιρετούσε,

Και χάθηκε στον ήχο τού συναγερμοῦ[4].

Απόδοση: Αλέξανδρος Κοσματόπουλος

Σημειώσεις

[1] Little Gidding: Μικρὸ χωριὸ κοντὰ στο Huntingdon στην ομώνυμη κομητεία. Εκεί αποσύρθηκε το 1625, κατὰ τη διάρκεια του αγγλικού εμφυλίου πολέμου μεταξὺ του Κρόμγουελ και του Καρόλου Α΄ που έληξε με τον αποκεφαλισμὸ του Καρόλου, ο μετέπειτα αγγλικανὸς ιερωμένος Nicholas Ferrar και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του, και τις οικογένειες του αδερφού και του γαμπρού του, ιδρύοντας μια ιδιότυπη θρησκευτικὴ κοινότητα. Η κοινότητα του Little Gidding παρουσίαζε πολλὲς ομοιότητες με το γαλλικὸ Port Royal, προπύργιο του Γιανσενισμού*, που μέλος του ήταν και ο Πασκάλ. Απ’ το Little Gidding πέρασε ο Κάρολος μετὰ τη συντριβή του στη μάχη του Naseby, πριν παραδοθεί. Η κοινότητα του Little Gidding διαλύθηκε με νόμο του Κοινοβουλίου και τα στρατεύματα του Κρόμγουελ πυρπόλησαν το σπίτι του Ferrar και το παρεκκλήσι, το οποίο ξαναχτίστηκε όπως ήταν τον 19ο αιώνα. Με ανάλογο σκεπτικὸ καταστράφηκε και το Port Royal απὸ τον Λουδοβίκο ΙΔ΄ .

[2] Η σκηνὴ διαδραματίζεται μετὰ απὸ ένα βομβαρδισμὸ του Λονδίνου.

[3] Με το σκοτεινὸ περιστέρι εννοεί το γερμανικὸ βομβαρδιστικὸ αεροπλάνο.

[4] Η λήξη του συναγερμού μετὰ τον βομβαρδισμό.

πηγή: Aντίφωνο, δημοσιεύτηκε στην “Επίγνωση” τχ 122,  σελ. 6-8

*Γιανσενισμός: θρησκευτικό κίνημα, και μετέπειτα πολιτικό, το οποίο αναπτύχθηκε κατά τον 17ο και 18ο αιώνα, κυρίως στη Γαλλία, ως μέσο αντίδρασης σε ορισμένες εξελίξεις εντός της Καθολικής Εκκλησίας, καθώς και στον βασιλικό απολυταρχισμό.